ภาษีพื้นฐานสำหรับฟรีแลนซ์และธุรกิจเล็ก

ถ้าคุณเพิ่งเริ่มรับงานฟรีแลนซ์หรือเปิดธุรกิจเล็ก ๆ เป็นของตัวเอง เรื่อง ภาษีฟรีแลนซ์ มักเป็นสิ่งที่ถูกมองข้ามไปจนกว่าจะถึงช่วงยื่นแบบจริง ๆ บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจโครงสร้างพื้นฐาน ตั้งแต่รายได้ประเภทไหนที่ต้องเสียภาษี ค่าใช้จ่ายอะไรหักได้ ลดหย่อนตัวไหนควรรู้ ไปจนถึงขั้นตอนการยื่นแบบเบื้องต้น เพื่อให้คุณเตรียมตัวได้ถูกทิศตั้งแต่วันแรกที่เริ่มมีรายได้

รายได้ฟรีแลนซ์จัดอยู่ในประเภทเงินได้อะไร?

กรมสรรพากรแบ่งเงินได้บุคคลธรรมดาออกเป็นหลายประเภท (มาตรา 40) แต่สำหรับฟรีแลนซ์และเจ้าของธุรกิจเล็ก มักเกี่ยวข้องกับสองประเภทหลัก:

ข้อควรระวัง: การจัดประเภทเงินได้ผิดอาจทำให้คุณเสียสิทธิ์หักค่าใช้จ่ายบางส่วนไปโดยไม่รู้ตัว ถ้าไม่แน่ใจว่างานของคุณจัดอยู่ในประเภทใด ควรปรึกษานักบัญชีหรือสรรพากรพื้นที่ก่อน

ค่าใช้จ่ายอะไรหักได้บ้าง?

สิทธิ์หักค่าใช้จ่ายคือความแตกต่างสำคัญระหว่างมนุษย์เงินเดือนกับฟรีแลนซ์ เพราะคุณมีค่าใช้จ่ายในการหารายได้จริง ๆ ซึ่งกฎหมายอนุญาตให้นำมาหักก่อนคำนวณภาษี

หักแบบเหมา (ไม่ต้องเก็บใบเสร็จ)

เงินได้แต่ละประเภทมีอัตราหักแบบเหมาต่างกัน เช่น เงินได้จากการรับจ้างทำงาน (40(2)) หักได้ในอัตราที่ต่ำกว่าเงินได้จากการประกอบธุรกิจ (40(8)) ซึ่งบางประเภทให้หักได้สูงกว่า

หักตามจริง (ต้องมีหลักฐาน)

ถ้าค่าใช้จ่ายจริงสูงกว่าอัตราเหมา คุณมีสิทธิ์เลือกหักตามจริงแทน โดยต้องมีเอกสารประกอบ ตัวอย่างค่าใช้จ่ายที่หักได้ตามจริงสำหรับฟรีแลนซ์:

• ค่าซอฟต์แวร์และเครื่องมือที่ใช้ทำงาน
• ค่าอินเทอร์เน็ตและโทรศัพท์ (ในสัดส่วนที่ใช้ทำงาน)
• ค่าเช่าพื้นที่ทำงาน หรือสัดส่วนของค่าเช่าบ้านถ้ามี Home Office จริง
• ค่าเดินทางที่เกี่ยวข้องกับงาน
• ค่าอบรมและพัฒนาทักษะวิชาชีพ

ถ้าสนใจระบบจัดการรายรับ-รายจ่ายและต้นทุนให้เป็นระเบียบ ลองอ่าน ทำบัญชีธุรกิจเล็กให้เป็นระบบ ฉบับเจ้าของกิจการ ที่อธิบายหลักการบัญชีพื้นฐานที่ฟรีแลนซ์ควรรู้ควบคู่ไปด้วย

ค่าลดหย่อนที่ฟรีแลนซ์ควรรู้

หลังจากหักค่าใช้จ่ายแล้ว ขั้นตอนถัดไปคือหักค่าลดหย่อน ซึ่งเป็นสิทธิ์ส่วนตัวที่กฎหมายให้ทุกคน รายการที่ฟรีแลนซ์มักใช้ได้ทันทีโดยไม่ต้องทำอะไรพิเศษมีดังนี้:

• ค่าลดหย่อนส่วนตัว — สิทธิ์พื้นฐานที่ทุกคนได้รับ
• ค่าลดหย่อนคู่สมรส — ถ้าคู่สมรสไม่มีรายได้
• ค่าลดหย่อนบุตร — ต่อคนตามเงื่อนไขที่กำหนด
• เบี้ยประกันชีวิตและประกันสุขภาพ — หักได้ตามที่จ่ายจริงภายในวงเงินที่กำหนด
• กองทุน RMF / SSF — ช่วยวางแผนภาษีระยะยาวได้ด้วย
• ประกันสังคมภาคสมัครใจ (มาตรา 39/40) — ฟรีแลนซ์สามารถสมัครเป็นผู้ประกันตนได้ และนำเบี้ยมาหักลดหย่อนได้ด้วย

ข้อควรระวัง: ค่าลดหย่อนแต่ละรายการมีเพดานและเงื่อนไขเฉพาะ ควรตรวจสอบข้อมูลจากเว็บไซต์กรมสรรพากรโดยตรง เนื่องจากรายละเอียดอาจเปลี่ยนแปลงตามปีภาษี และสำหรับการวางแผนการเงินภาพรวม ดูได้ที่ วางแผนการเงินส่วนบุคคล: เริ่มจัดการเงินใน 5 ขั้น ที่รวมเรื่องภาษีไว้เป็นส่วนหนึ่งของแผนการเงินด้วย

ฟรีแลนซ์ต้องยื่นภาษีอย่างไร?

ฟรีแลนซ์และเจ้าของธุรกิจเล็กส่วนใหญ่ใช้ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา และมักต้องยื่นปีละสองครั้ง:

1. ภาษีครึ่งปี (ภ.ง.ด.94) — ยื่นช่วงกลางปีสำหรับเงินได้บางประเภท เช่น 40(5) ถึง 40(8) ที่ได้รับในครึ่งปีแรก
2. ภาษีประจำปี (ภ.ง.ด.90 หรือ ภ.ง.ด.91) — ยื่นต้นปีถัดไปสำหรับเงินได้ทั้งปี

ขั้นตอนง่าย ๆ สำหรับมือใหม่:

1. รวบรวมหลักฐานเงินได้ทั้งหมด — ใบเสร็จ สัญญาจ้าง หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ)
2. จัดทำบัญชีรายรับรายจ่ายอย่างง่ายตลอดทั้งปี อย่าปล่อยให้กองไว้ถึงปลายปีค่อยมานั่งคุ้ย
3. เข้าระบบยื่นภาษีออนไลน์ของกรมสรรพากร กรอกแบบฟอร์มตามประเภทเงินได้
4. ตรวจสอบว่ามีภาษีถูกหัก ณ ที่จ่ายไว้แล้วหรือไม่ เพื่อนำมาเครดิตก่อนชำระส่วนที่เหลือ

ฟรีแลนซ์หลายคนถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% ทุกครั้งที่รับเงิน พอถึงปลายปีจึงได้ภาษีคืนถ้าคำนวณแล้วจ่ายไปมากกว่าที่ควร เก็บหนังสือรับรองการหักภาษีทุกใบไว้ให้ครบ

นิสัยการเงินที่ช่วยให้รับมือภาษีได้ง่ายขึ้น

การจัดการภาษีดีหรือแย่ขึ้นอยู่กับสิ่งที่คุณทำตลอดทั้งปี ไม่ใช่แค่ช่วงยื่นแบบ นิสัยง่าย ๆ ที่ช่วยได้มาก:

• แยกบัญชีธุรกิจออกจากบัญชีส่วนตัว — แม้จะเป็นฟรีแลนซ์รายเดียวก็ควรทำ ช่วยให้เห็นรายรับรายจ่ายชัดขึ้นมาก
• เก็บใบเสร็จทุกใบที่เกี่ยวกับงาน — สแกนหรือถ่ายรูปทันทีก่อนที่จะหาย
• บันทึกรายรับทุกครั้งที่รับเงิน — อย่าพึ่งความจำ โดยเฉพาะถ้ารับงานจากหลายลูกค้า
• ตั้งเงินสำรองภาษีไว้ทุกเดือน — กันประมาณร้อยละของรายได้ไว้ก่อน จะได้ไม่สะดุดตอนถึงเวลาจ่าย

ถ้าต้องการเครื่องมือช่วยจัดการบัญชีและการเงินของธุรกิจเล็ก ลองดูที่ เครื่องมือหมวดบัญชี ที่รวบรวมซอฟต์แวร์และแอปช่วยบัญชีสำหรับผู้ประกอบการไทยไว้ให้เปรียบเทียบได้เลย

เรียนรู้เรื่องภาษีและบัญชีเพิ่มเติมกับ ClassGo

ภาษีไม่ใช่เรื่องที่ต้องกลัว แต่ต้องเรียนรู้ให้ถูกทิศตั้งแต่ต้น ฟรีแลนซ์และเจ้าของธุรกิจเล็กที่เข้าใจโครงสร้างภาษีของตัวเองจะวางแผนได้ดีกว่า ประหยัดได้มากกว่า และไม่มีความเสี่ยงจากการยื่นผิดหรือยื่นช้า

ถ้าอยากต่อยอดความรู้ด้านบัญชีและภาษีแบบเป็นระบบ สำรวจ คอร์สหมวดบัญชี ที่รวบรวมหลักสูตรจากผู้เชี่ยวชาญครอบคลุมทั้งบัญชีพื้นฐาน ภาษีสำหรับฟรีแลนซ์ และการวางแผนภาษีสำหรับธุรกิจเล็ก หรือค้นหาเครื่องมือและซอฟต์แวร์บัญชีที่เหมาะกับขนาดธุรกิจของคุณได้ที่ เครื่องมือหมวดบัญชี — ดูตัวเลือกทั้งหมดได้ที่ ClassGo เลย